Egzekucję ZUS najczęściej zatrzymuje zawarcie z ZUS umowy o rozłożenie zaległości na raty lub odroczenie terminu płatności, bo wtedy postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu. Samo złożenie wniosku go nie wstrzymuje. Egzekucję zawiesza też zarzut wniesiony w ciągu 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, jeśli ma podstawy, na przykład przedawnienie.
Jak przebiega egzekucja ZUS
Zanim dojdzie do egzekucji, ZUS zwykle wysyła upomnienie z wezwaniem do zapłaty zaległych składek. Jeśli dług nie zostanie uregulowany, ZUS wystawia tytuł wykonawczy i wszczyna egzekucję administracyjną. Może ją prowadzić samodzielnie albo przekazać komornikowi sądowemu. Środkiem egzekucyjnym jest najczęściej zajęcie rachunku bankowego, a także wierzytelności od kontrahentów, wynagrodzenia czy ruchomości.
Egzekucja obejmuje nie tylko same składki. Do długu dochodzą odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne, bo wszystkie one są należnościami z tytułu składek (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Im dłużej trwa egzekucja, tym wyższa kwota do spłaty.
Po otrzymaniu dokumentów z ZUS lub od banku warto od razu sprawdzić:
- jakich okresów i jakich składek dotyczy tytuł wykonawczy,
- czy kwota zgadza się z saldem na koncie płatnika i z własnymi rozliczeniami,
- kiedy doręczono tytuł wykonawczy, bo od tej daty biegnie termin na zarzut,
- czy wśród zaległości nie ma składek sprzed ponad 5 lat,
- kto prowadzi egzekucję: ZUS czy komornik sądowy.
Te informacje decydują o tym, którą drogę wybrać i jak szybko trzeba działać.
Jak zatrzymać egzekucję ZUS: cztery drogi
W praktyce są cztery sposoby, żeby zatrzymać egzekucję ZUS albo ją zakończyć:
- Umowa o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. Po jej zawarciu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu (art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a organ i egzekutor odstępują od czynności, gdy zobowiązany okaże dowód rozłożenia na raty (art. 45 § 1 tej ustawy).
- Zarzut w sprawie egzekucji. Wniesiony najpóźniej w ciągu 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego zawiesza postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia (art. 35 tej ustawy). Musi mieć konkretną podstawę.
- Wykazanie przedawnienia. Składki przedawniają się co do zasady po 5 latach od dnia wymagalności (art. 24 ust. 4 ustawy systemowej), choć bieg przedawnienia może być zawieszony lub przerwany.
- Spłata zadłużenia, także z innych źródeł, co kończy egzekucję.
Najczęściej stosowaną drogą jest umowa ratalna, bo pozwala zachować płynność firmy i jednocześnie spłacać dług. Jak kancelaria przygotowuje wnioski i prowadzi rozmowy z ZUS, opisujemy na stronie o oddłużaniu ZUS.
Dlaczego sam wniosek nie wystarczy
Wielu przedsiębiorców zakłada, że złożenie wniosku o raty wstrzymuje egzekucję. Tak nie jest. Podstawą zawieszenia jest dopiero zawarta umowa (art. 29 ust. 1 i 1a ustawy systemowej). Do tego czasu ZUS może kontynuować czynności egzekucyjne, w tym zająć rachunek.
Wniosek ma jednak znaczenie finansowe. Jeśli umowa zostanie zawarta, od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek od dnia następującego po dniu wpływu wniosku (art. 29 ust. 2 ustawy systemowej). Dlatego wniosek warto złożyć szybko i od razu kompletny.
Szczegółowo o blokadzie rachunku piszemy w poradniku o tym, jak uniknąć zajęcia konta firmowego przez ZUS.
Jak wynegocjować z ZUS realny plan spłaty
ZUS zawiera umowę, jeśli uzna, że przedsiębiorca będzie w stanie ją wykonać. Wniosek powinien więc pokazywać nie tylko trudną sytuację, ale też zdolność do spłaty. Warto do niego dołączyć:
- opis przyczyn zadłużenia, na przykład utraty dużego klienta, choroby czy zatorów płatniczych,
- zestawienie przychodów i kosztów z ostatnich miesięcy,
- listę innych zobowiązań i ich harmonogram,
- prognozę wpływów, na przykład podpisane umowy i zamówienia,
- propozycję rat dopasowaną do przychodów, także nierównych przy działalności sezonowej.
Po zawarciu umowy trzeba płacić raty i bieżące składki w terminie. Niezapłacenie raty powoduje, że pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna razem z odsetkami (art. 29 ust. 3 ustawy systemowej), a egzekucja może zostać wznowiona.
Jeśli ciężarem są przede wszystkim odsetki, warto rozważyć też wniosek o ich umorzenie, opisany w poradniku o umorzeniu odsetek ZUS.
Co robić, gdy ZUS odmówi ulgi
Odmowa zawarcia umowy nie zamyka sprawy. Najczęściej wynika z braków we wniosku albo z tego, że proponowane raty wydają się ZUS nierealne. Wtedy warto:
- przeanalizować uzasadnienie odmowy i uzupełnić brakujące dokumenty,
- złożyć nowy wniosek z innym planem spłaty, na przykład z dłuższym okresem lub wyższą pierwszą ratą,
- sprawdzić saldo na koncie płatnika, bo błędy w rozliczeniach zawyżają dług,
- ocenić, czy część należności nie jest przedawniona.
Help Expert bezpłatnie analizuje dokumenty z ZUS i sytuację firmy. Wynagrodzenie za dalsze prowadzenie sprawy ustalane jest w umowie przed rozpoczęciem współpracy. Wynik zależy od sytuacji finansowej firmy, kompletności dokumentów i stanowiska ZUS.
Przeczytaj także: Jak skutecznie negocjować z ZUS w sprawie rozłożenia zadłużenia na raty
Najczęściej zadawane pytania
Czy wniosek o raty wstrzymuje egzekucję ZUS?
Nie, egzekucję zawiesza dopiero zawarta umowa o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. Do tego czasu ZUS może prowadzić czynności egzekucyjne. Wniosek ma znaczenie dla odsetek, jeśli umowa zostanie zawarta.
Jak odblokować konto zajęte przez ZUS?
Najpewniejszą drogą jest zawarcie umowy ratalnej i przedstawienie jej organowi egzekucyjnemu z wnioskiem o zawieszenie postępowania. Inną drogą jest spłata długu albo skuteczny zarzut. Każdy dzień zwłoki pogłębia problemy z płynnością firmy.
Czy przedawnione składki można zakwestionować?
Tak, należności z tytułu składek przedawniają się co do zasady po 5 latach od wymagalności. Bieg przedawnienia może jednak zostać zawieszony lub przerwany, na przykład przez zawarcie umowy ratalnej. Dlatego każdą zaległość trzeba sprawdzić osobno.
Czy przy sezonowych przychodach można mieć nierówne raty?
Można o to wnioskować, jeśli wniosek pokazuje sezonowość przychodów. Pomaga zestawienie wpływów z poprzednich lat w podziale na miesiące. ZUS ocenia, czy taki harmonogram jest realny.
Czy ZUS nalicza odsetki w trakcie układu ratalnego?
Od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia po wpływie wniosku, jeśli umowa zostanie zawarta. ZUS może natomiast pobierać opłatę prolongacyjną. Po zerwaniu umowy odsetki wracają.









