Zaległe składki ZUS przedawniają się co do zasady po 5 latach od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Termin ten nie zawsze biegnie jednak bez przerwy. Zawarcie umowy o rozłożenie na raty, czynności egzekucyjne, o których dłużnik został zawiadomiony, czy potrącenia ze świadczeń mogą go zawiesić lub przerwać.
Po ilu latach przedawniają się składki ZUS
Podstawowy termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosi 5 lat. Dotyczy on nie tylko samych składek, ale wszystkich należności z nimi związanych, bo ustawa traktuje jako należności z tytułu składek także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne (art. 24 ust. 2 ustawy systemowej).
Przedawnienie ma w tej sytuacji inny skutek niż w sprawach między firmami. Przedawniona należność publicznoprawna co do zasady nie podlega już ściągnięciu, a ZUS powinien to uwzględnić. W praktyce saldo na koncie płatnika nie zawsze odzwierciedla przedawnienie, dlatego przedsiębiorca powinien sam je kontrolować.
Jak kancelaria porządkuje zadłużenie i sprawdza, co faktycznie trzeba spłacić, opisujemy na stronie o oddłużaniu ZUS.
Od kiedy liczy się przedawnienie
Termin liczy się od dnia wymagalności, czyli od dnia, w którym składka powinna zostać zapłacona. Dla przedsiębiorcy opłacającego składki co miesiąc oznacza to, że każda miesięczna składka ma własny termin przedawnienia. Zaległość obejmująca kilka lat to więc tak naprawdę kilkadziesiąt osobnych należności, z których część może być przedawniona, a część nie.
Przy przeglądzie zadłużenia warto przygotować tabelę: miesiąc, kwota, termin płatności i data, w której mija 5 lat. Dopiero na tej podstawie można ocenić, które zaległości wchodzą jeszcze w grę.
Co przerywa lub zawiesza przedawnienie składek
Ustawa przewiduje zdarzenia, które wstrzymują albo przerywają bieg terminu. Najważniejsze z nich to:
- zawarcie umowy o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności, bo od zawarcia umowy do terminu ostatniej raty przedawnienie nie biegnie (art. 24 ust. 5a ustawy systemowej),
- zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony, na przykład zajęcie rachunku,
- rozpoczęcie potrąceń należności ze świadczeń wypłacanych przez ZUS, na przykład z emerytury (art. 24 ust. 5b ustawy systemowej).
Przepisy przewidują też szczególne zasady dla należności zabezpieczonych hipoteką lub zastawem. Przerwanie oznacza, że termin biegnie od nowa, a zawieszenie, że przez pewien czas nie biegnie wcale. Dlatego przy dłuższej historii zadłużenia potrzebna jest analiza wszystkich zdarzeń, a nie tylko dat płatności.
Przykład: jak liczyć przedawnienie
Załóżmy, że składka stała się wymagalna w marcu 2021 r. Gdyby nic się nie wydarzyło, przedawniłaby się w marcu 2026 r. i ZUS nie mógłby już jej ściągnąć.
Jeśli jednak przedsiębiorca w 2023 r. zawarł z ZUS umowę o rozłożenie zaległości na raty, a ostatnia rata przypadała na 2025 r., przez cały okres od zawarcia umowy do terminu ostatniej raty przedawnienie nie biegło. W efekcie należność nie przedawni się w marcu 2026 r., tylko odpowiednio później.
Podobnie działa zajęcie rachunku, o którym dłużnik został zawiadomiony, z tą różnicą, że przerwanie powoduje liczenie terminu od nowa.
Ten przykład pokazuje, dlaczego sama data wymagalności nie wystarczy. Przy ocenie przedawnienia liczą się wszystkie zdarzenia z historii zadłużenia, a pominięcie jednego z nich może prowadzić do błędnego wniosku.
Jak sprawdzić, czy zaległość jest przedawniona
- Pobierz informację o stanie konta płatnika z platformy eZUS lub z oddziału ZUS.
- Zestaw zaległości według miesięcy i terminów płatności.
- Zbierz dokumenty o zdarzeniach, które mogły przerwać lub zawiesić bieg terminu: upomnienia, tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciach, umowy ratalne.
- Dla każdej należności ustal, czy od wymagalności minęło 5 lat, z uwzględnieniem przerw i zawieszeń.
- Jeśli wyjdą przedawnione kwoty, wystąp do ZUS o korektę salda albo podnieś zarzut w egzekucji.
Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji wnosi się w ciągu 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego (art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Więcej o obronie w egzekucji piszemy w poradniku o tym, jak zatrzymać egzekucję ZUS.
Przedawnienie a umorzenie i układ ratalny
Przedawnienie i umorzenie to dwa różne mechanizmy. Przedawnienie działa z mocy prawa po upływie terminu. Umorzenie wymaga wniosku i decyzji ZUS, a przyznaje się je tylko w szczególnych sytuacjach.
Zanim przedsiębiorca złoży wniosek o umorzenie odsetek, warto sprawdzić, czy część długu nie wygasła przez przedawnienie. O samym umorzeniu piszemy w poradniku o umorzeniu odsetek ZUS.
Ważna jest też kolejność działań. Układ ratalny zatrzymuje bieg przedawnienia na czas umowy. Jeśli część zaległości jest bliska przedawnienia albo już przedawniona, trzeba to ustalić przed podpisaniem umowy i nie obejmować jej układem. Help Expert bezpłatnie analizuje saldo i dokumenty z ZUS. Wynagrodzenie za dalsze prowadzenie sprawy ustalane jest w umowie przed rozpoczęciem współpracy.
Przeczytaj także: Zajęcie konta firmowego przez ZUS: czy oddłużanie pozwala go uniknąć
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedawnione składki trzeba płacić?
Nie, przedawniona należność z tytułu składek co do zasady nie podlega ściągnięciu. Trzeba jednak mieć pewność, że termin nie został przerwany ani zawieszony. Najlepiej sprawdzić to na podstawie historii konta i dokumentów z egzekucji.
Czy układ ratalny przedłuża przedawnienie?
Tak, od zawarcia umowy do terminu płatności ostatniej raty przedawnienie nie biegnie. Należności objęte układem nie przedawnią się w tym czasie. Dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, które zaległości są jeszcze wymagalne.
Czy odsetki przedawniają się razem ze składkami?
Tak, odsetki za zwłokę są należnością z tytułu składek i podlegają tym samym zasadom przedawnienia. Przedawnienie składki pociąga za sobą przedawnienie związanych z nią odsetek. Dotyczy to także kosztów upomnienia i egzekucji.
Jak podnieść zarzut przedawnienia w egzekucji?
Zarzut wnosi się do organu egzekucyjnego w ciągu 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego. Trzeba wskazać, których należności dotyczy i dlaczego są przedawnione. Wniesiony w terminie zarzut zawiesza postępowanie do czasu rozstrzygnięcia.
Czy zamknięcie firmy zatrzymuje bieg przedawnienia?
Nie, samo wykreślenie działalności z CEIDG nie wpływa na bieg przedawnienia. Przedsiębiorca nadal odpowiada za składki z okresu prowadzenia firmy. Termin biegnie według ogólnych zasad, z uwzględnieniem ewentualnych przerw.









