Wspólnik spółki cywilnej, jawnej lub partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej odpowiadają za zaległości spółki wobec ZUS całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami (art. 115 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Komandytariusz tak nie odpowiada. Były wspólnik odpowiada za zaległości z okresu, w którym był wspólnikiem.
Kto odpowiada za długi spółki osobowej wobec ZUS
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odsyła w sprawach odpowiedzialności osób trzecich za składki do przepisów Ordynacji podatkowej (art. 31). Art. 115 § 1 Ordynacji stanowi, że za zaległości spółki odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami:
- wspólnicy spółki cywilnej,
- wspólnicy spółki jawnej,
- partnerzy w spółce partnerskiej,
- komplementariusze spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej.
Komandytariusz, czyli wspólnik o ograniczonej odpowiedzialności w spółce komandytowej, nie odpowiada na tej podstawie. Dla wspólników z tej listy oznacza to, że długi spółki wobec ZUS mogą zostać ściągnięte z ich prywatnego majątku, w tym z domu, samochodu czy oszczędności. Jak kancelaria pomaga uporządkować zadłużenie spółek i wspólników, opisujemy na stronie o oddłużaniu ZUS.
Składki własne wspólnika a składki spółki
W spółce cywilnej i w spółkach osobowych trzeba odróżnić dwa rodzaje zaległości. Pierwsze to składki na własne ubezpieczenia wspólnika, który jako osoba prowadząca działalność opłaca je sam. To jego osobisty dług i odpowiada za niego bez względu na przepisy o odpowiedzialności osób trzecich.
Drugie to składki, dla których płatnikiem jest spółka, przede wszystkim za zatrudnionych pracowników i zleceniobiorców. Te zaległości obciążają spółkę, ale na podstawie art. 115 Ordynacji podatkowej wspólnik odpowiada za nie solidarnie. W praktyce oznacza to, że wspólnik może ponosić konsekwencje długu, którego sam nie kontrolował, na przykład gdy rozliczeniami zajmował się drugi wspólnik.
Czym różni się odpowiedzialność wspólnika od członka zarządu
Członek zarządu spółki z o.o. odpowiada posiłkowo: dopiero gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, i może się uwolnić, wykazując na przykład, że wniosek o upadłość złożono we właściwym czasie (art. 116 Ordynacji podatkowej). Wspólnik spółki osobowej jest w trudniejszej sytuacji.
Art. 115 nie zawiera takich przesłanek zwalniających, a z jego brzmienia wynika, że nie wymaga uprzedniej bezskutecznej egzekucji z majątku spółki.
W praktyce ZUS zwykle najpierw próbuje odzyskać należności od spółki, ale każdą sprawę trzeba ocenić na podstawie konkretnych dokumentów. Ta różnica ma znaczenie przy wyborze formy prowadzenia działalności i przy planowaniu wyjścia z długu.
Wystąpienie ze spółki i jej rozwiązanie
Wystąpienie ze spółki nie zamyka sprawy. Zgodnie z art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej także były wspólnik odpowiada za zaległości powstałe w okresie, gdy był wspólnikiem. Podobnie rozwiązanie spółki cywilnej nie powoduje, że długi znikają: przechodzą na wspólników, którzy odpowiadają za nie solidarnie.
Dlatego wspólnik, który planuje wyjście ze spółki, powinien:
- sprawdzić saldo spółki w ZUS na dzień wystąpienia,
- uzgodnić z pozostałymi wspólnikami sposób spłaty zaległości,
- zachować dokumenty potwierdzające datę wystąpienia,
- rozważyć zawarcie przez spółkę umowy ratalnej z ZUS jeszcze przed wystąpieniem,
- pamiętać, że umowa między wspólnikami o podziale długu nie wiąże ZUS.
Jak ograniczyć ryzyko jako wspólnik
Skoro wspólnik odpowiada całym majątkiem, najlepszą ochroną jest kontrola nad rozliczeniami spółki. W praktyce warto:
- mieć dostęp do profilu spółki w eZUS i regularnie sprawdzać saldo, nawet jeśli rozliczenia prowadzi drugi wspólnik lub biuro rachunkowe,
- ustalić w umowie spółki, kto odpowiada za terminowe opłacanie składek i jak wspólnicy informują się o zaległościach,
- przy pierwszych zaległościach od razu wystąpić o układ ratalny lub odroczenie w imieniu spółki,
- przechowywać dokumenty rozliczeń, bo mogą być potrzebne w sporze z ZUS lub z pozostałymi wspólnikami.
Wspólnik, który zapłaci dług spółki z własnego majątku, może dochodzić zwrotu od pozostałych wspólników na zasadach ogólnych. To jednak osobny spór, który nie zmienia jego odpowiedzialności wobec ZUS.
Decyzja ZUS i możliwości obrony
O odpowiedzialności wspólnika ZUS orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy systemowej). Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu, wnoszone na piśmie za pośrednictwem oddziału ZUS w terminie miesiąca od doręczenia (art. 4779 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
W odwołaniu można kwestionować okres bycia wspólnikiem, wysokość zaległości, przedawnienie części należności czy to, czy dług rzeczywiście jest długiem spółki. Równolegle warto rozważyć ulgi: raty, odroczenie lub umorzenie odsetek, opisane w poradniku o tym, jakie ulgi w spłacie zadłużenia ZUS są dostępne.
Gdy ZUS prowadzi już egzekucję, przydatny będzie poradnik o tym, jak zatrzymać egzekucję ZUS. Help Expert bezpłatnie analizuje dokumenty, a wynagrodzenie za dalsze prowadzenie sprawy ustalane jest w umowie przed rozpoczęciem współpracy.
Przeczytaj także: Jak przebiega restrukturyzacja zadłużenia ZUS i kiedy warto z niej skorzystać
Najczęściej zadawane pytania
Czy wspólnik odpowiada za składki drugiego wspólnika?
Co do zasady nie, bo składki na własne ubezpieczenia każdy wspólnik opłaca sam i to jego osobisty dług. Solidarna odpowiedzialność dotyczy zaległości, dla których płatnikiem jest spółka, na przykład składek za pracowników. Każdą zaległość trzeba przypisać właściwemu płatnikowi.
Czy ZUS musi najpierw ścigać spółkę?
Z brzmienia art. 115 Ordynacji podatkowej wynika, że nie jest to warunkiem odpowiedzialności wspólnika. W praktyce ZUS zwykle najpierw kieruje działania do spółki. Sposób postępowania w konkretnej sprawie warto sprawdzić w decyzji i aktach.
Czy komandytariusz odpowiada za składki spółki?
Nie, art. 115 Ordynacji podatkowej obejmuje komplementariuszy, a nie komandytariuszy. Komandytariusz nie odpowiada więc na tej podstawie za zaległości spółki wobec ZUS. Inaczej może być, jeśli jednocześnie pełni inną funkcję w spółce.
Czy po wyjściu ze spółki odpowiedzialność wygasa?
Nie, były wspólnik odpowiada za zaległości powstałe w okresie, gdy był wspólnikiem. Wystąpienie chroni tylko przed odpowiedzialnością za długi powstałe później. Warto zachować dokumenty potwierdzające datę wystąpienia.
Jak odwołać się od decyzji o odpowiedzialności wspólnika?
Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, w terminie miesiąca od jej doręczenia. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy, wydział pracy i ubezpieczeń społecznych. W odwołaniu trzeba wskazać zarzuty i dowody.









